სახელი შავი ხვრელი მოდის ჯონ არჩიბალდ უილერის მიერ
1967 წელს ჩატარებული ლექციიდან “Our universe : The known and unknown.” (ჩვენი სამყარო:
ცნობილი და უცნობი.)
შავი ხვრელების შესწავლის მიმდინარეობას სამ ძირითად ეტაპად ყოფენ. პირველი ეტაპი იწყება ჯონ მიტჩელის ხსენებული გამოკვლევით. მან მისწერა წერილი სამეფო აკადემიას, სადაც საუბრობდა ისეთ სხეულზე, რომლის მასაც იმდენად დიდი იქნებოდა, რომ მის გრავიტაციას მზის სხივიც კი ვერ დააღწევდა თავს და გამოთვალა ფორმულა, რომელიც ასეთი სხეულის მასას გვაძლევდა. მაგალითისთვის იმისთვის რომ სხეულმა დედამიწის მიზიდულობას დააღწიოს თავი, მან უნდა განავითაროს ე.წ. პირველი კოსმიური სიჩქარე, რაც 11,2 კმ/წმ-ის ტოლია.
ამ გამოთვლებისთვის გამოიყენება სხეულის კინეტიკური ენერეგიისა
სადაც R- შვარცშილდის რადიუსია G-გრავიტაციული მუდმივა M-ობიექტის მასა, ხოლო c-სინათლის სიჩქარე.
ამის შემდეგ ეს სფერო შევიდა აქტიურ ფაზაში, რაც დაგვირგვინდა 1975 წელს სტივენ ჰოკინგის მიერ გაკეთებული მოხსენებით, რომელშიც ის ამტკიცებდა, რომ შავ ხვრელებს აქვთ გამოსხივება, რომლის გამოც ისინი კარგავენ მასას და საბოლოოდ ქრებიან. ამ გამოსხივებამ „ჰოკინგის გამოსხივების“ სახელი მიიღო და და შავი ხვრელების შესწავლა მესამე ეტაპში გადაიყვანა, რომელიც დღემდე გრძელდება. .
No comments:
Post a Comment